Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop) opublikowało nowy raport z serii Working Papers pt. „VET teachers at a turning point: Pilot evidence from Cedefop’s European Vocational Teacher Survey”. Opracowanie przedstawia pierwsze wyniki z pilotażu pierwszego ogólnoeuropejskiego badania poświęconego warunkom pracy, dobrostanowi oraz potrzebom rozwojowym nauczycieli wstępnego kształcenia zawodowego (IVET).

1. Niskie poczucie uznania i atrakcyjność zawodu:

   • Zaledwie 9% nauczycieli IVET uważa, że zawód ten jest ceniony przez społeczeństwo w ich kraju.

   • Tylko 13% badanych uznaje swoje wynagrodzenie za adekwatne do wykonywanej pracy.

2. Braki kadrowe i przeciążenie biurokracją:

   • Aż 49% nauczycieli zgłasza, że musiało przejąć dodatkowe obowiązki z powodu braków kadrowych w szkołach.

   • Ponad 37% odczuwa znaczne obciążenie biurokracją i pracą administracyjną.

   • Ponad jedna trzecia (34%) uważa, że ich kariera zawodowa nie rozwija się tak szybko, jak powinna.

3. Kryzys dobrostanu (wellbeing):

   • 60% nauczycieli zgłasza wyczerpanie fizyczne oraz problemy ze snem.

   • 42% często lub bardzo często czuje się wyczerpanych emocjonalnie swoją pracą (objawy wypalenia zawodowego).

   • Liczni nauczyciele doświadczają symptomów stresu: lęków (42%), przyspieszonego kołatania serca (39%), podwyższonego ciśnienia krwi (33%) czy problemów żołądkowych (28%).

4. Wyzwaniem zróżnicowanie klas i inkluzja:

   • 21% nauczycieli czuje się nieprzygotowanych do nauczania wysoce zróżnicowanych grup uczniów.

   • 25% wskazuje na potrzebę znacznego wsparcia w zakresie identyfikacji uczniów w trudnej sytuacji życiowej lub zagrożonych wykluczeniem.

   • 32% uważa utrzymanie dyscypliny oraz radzenie sobie z trudnymi zachowaniami i przemocą za kluczowe wyzwanie w codziennej pracy.

5. Zielona i cyfrowa transformacja oraz AI:

   • Zielone umiejętności: Zaledwie ok. 1/3 nauczycieli czuje się gotowa do pełnego integrowania zagadnień zrównoważonego rozwoju i ekologii ze swoimi zajęciami.

   • Sztuczna inteligencja: Mimo że 29% nauczycieli często stosuje narzędzia AI w pracy, aż 31% potrzebuje wsparcia w doborze właściwych narzędzi cyfrowych oraz ocenie ryzyka etycznego i potencjalnych zagrożeń związanych z AI.

   • Ponadto 57% nauczycieli spodziewa się, że w ciągu najbliższej dekady roboty lub inteligentne systemy przejmą część ich obecnych zadań.

Co wspiera rozwój zawodowy nauczycieli?

Analiza ekonometryczna przeprowadzona w raporcie wskazuje na istotną zależność: rozwój zawodowy nauczycieli w większym stopniu zależy od uczenia się nieformalnego, samodzielnego oraz sprzyjających warunków w szkole, niż od samego uczestnictwa w kursach formalnych.

Do głównych czynników sprzyjających rzeczywistemu podnoszeniu kwalifikacji należą:

• Aktywne stosowanie technologii cyfrowych w praktyce dydaktycznej.

• Uczenie się nieformalne, refleksja nad własną pracą, eksperymentowanie z nowymi metodami oraz wymiana doświadczeń i informacji zwrotnych z innymi nauczycielami.

• Wysokie zaangażowanie organizacyjne oraz wspierający styl zarządzania w szkole.

• Dobre warunki pracy i ochrona dobrostanu psychofizycznego (wypalenie zawodowe i złe warunki pracy bezpośrednio obniżają zaangażowanie w rozwój).

Pełny tekst raportu w języku angielskim jest dostępny do pobrania na stronie internetowej Cedefop