Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop) opublikowało raport z serii Cedefop Insights pt. „Digital tools for the portability of learning outcomes. Insights from a ReferNet survey”. Opracowanie powstało na podstawie badania przeprowadzonego w pierwszym kwartale 2026 r. wśród krajowych partnerów sieci ReferNet w 27 państwach. Publikacja analizuje, w jaki sposób państwa europejskie rozwijają i wykorzystują bazy danych o kwalifikacjach oraz cyfrowe poświadczenia (digital credentials) w celu zwiększenia przejrzystości i mobilności efektów uczenia się.
Główne wnioski z badania europejskiego:
-
Priorytet dla baz danych o kwalifikacjach: Władze publiczne w większości badanych krajów poświęcają największą uwagę cyfrowym narzędziom dostarczającym informacji o kwalifikacjach, programach kształcenia oraz instytucjach akredytowanych.
-
Dążenie do pojedynczych punktów dostępu: Wiele państw podejmuje starania na rzecz konsolidacji rozproszonych rejestrów i tworzenia zintegrowanych portalów (single access points), a także łączenia danych o kwalifikacjach z potrzebami rynku pracy i ofertami pracy.
-
Zróżnicowana dojrzałość cyfrowych poświadczeń: Wykorzystanie cyfrowych poświadczeń jest w Europie wciąż na etapie rozwoju. Największy stopień ich wdrażania występuje w szkolnictwie wyższym oraz we wstępnym kształceniu zawodowym (VET), natomiast w edukacji ogólnej i uczeniu się pozaformalnym skala ich stosowania pozostaje mniejsza.
-
Skupienie na weryfikacji autentyczności: Wdrożone mechanizmy weryfikacji cyfrowych poświadczeń koncentrują się głównie na potwierdzaniu ich autentyczności i integralności technicznej. Zaawansowane funkcje, takie jak wiązanie poświadczeń z profilami zawodowymi czy wsparcie automatycznego uznawania kwalifikacji zagranicznych, są jeszcze słabo rozwinięte.
-
Bariery wdrażania: Do kluczowych wyzwań zaliczono brak spójnych standardów technicznych, niepełną interoperacyjność systemów, ograniczone zasoby finansowe i kadrowe, a także potrzebę budowania zaufania do poświadczeń nadawanych za uczenie się poza systemem formalnym.
Polska w raporcie Cedefop – kluczowe wątki
Raport Cedefop wielokrotnie odwołuje się do rozwiązań rozwijanych w Polsce, ukazując nasz kraj jako aktywny podmiot w obszarze cyfryzacji kwalifikacji:
-
Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji (ZRK) jako kompleksowa baza danych: Polska, obok m.in. Irlandii, Danii czy Norwegii, została wskazana jako przykład kraju posiadającego centralny rejestr połączony z Krajową Ramą Kwalifikacji (PRK) o szerokim zakresie obejmowania. ZRK gromadzi informacje o kwalifikacjach z edukacji ogólnej, zawodowej, wyższej, a także o kwalifikacjach nadawanych poza systemem formalnym.
-
Odznaka+: W raporcie wprost wymieniono polski system Odznaka+ jako narzędzie rejestrowe umożliwiające wydawanie i gromadzenie cyfrowych poświadczeń. Zwrócono uwagę, że Odznaka+ umożliwia dokumentowanie efektów uczenia się uzyskanych w ramach edukacji pozaformalnej i uczenia się nieformalnego (np. udział w projektach i wydarzeniach), a także została rozbudowana o obsługę mikrokpoświadczeń z jasno zdefiniowanymi zestawami efektów uczenia się.
-
Przyspieszenie wdrażania mikropoświadczeń: Polska (obok Włoch) została zaliczona do krajów, w których wdrażanie cyfrowych poświadczeń wyraźnie przyspiesza. Wcześniejsze eksperymenty, skupione głównie wokół branży ICT, przekształcają się w szersze pilotaże o zasięgu krajowym, angażujące m.in. uczelnie wyższe.
-
Polityczne zobowiązanie do cyfryzacji dyplomów: Polska znalazła się w grupie państw (obok Irlandii, Luksemburga i Hiszpanii), które zadeklarowały jasne intencje polityczne dotyczące przechodzenia od papierowych dokumentów kwalifikacyjnych do formatów cyfrowych.
-
Szeroki krąg wydawców poświadczeń: W polskim systemie dopuszcza się wydawanie cyfrowych poświadczeń nie tylko przez tradycyjne instytucje edukacyjne, ale także przez podmioty branżowe/sektorowe, pracodawców oraz dostawców zaufania działających zgodnie z rozporządzeniem eIDAS.
-
Narzędzia dla pracodawców: Polska zgłosiła prowadzenie prac nad narzędziami umożliwiającymi pracodawcom weryfikację i ocenę umiejętności kandydatów przy użyciu cyfrowych poświadczeń, realizowanymi we współpracy z organizacjami pracodawców.
-
Wyzwania prawne i wytyczne: Raport odnotowuje, że w Polsce – podobnie jak m.in. w Austrii, Czechach czy Litwie – czynnikami wpływającymi na tempo wdrażania bywają niepewność co do pełnej wartości prawnej cyfrowych poświadczeń oraz brak jednoznacznych krajowych wytycznych regulacyjnych.